برق شادی در بازخوانی هم‏تباری

ozbek , turkman , hazara , aimaq , qzilbosh , bayqt , kirgiz , kazak, hama turk astan

هر كسي كو دور ماند از اصل خويش ***** باز جويد روزگار وصل خويش
در سال ١٩٩١ میلادى امپراطورى شوروى که احتمالآ بیشتر از پنجاه در صد آنرا خلق هاى تورک تبار مانند اوزبیک ها, تورکمن ها, آذرى ها, قرقزها, قزاق ها, تاتار ها, باشقرت ها, مسقتى ها, یاقوت ها, قره قلپاق ها, تایمنى ها, چیچن ها, ابخازى ها, آلتاى ها و ده ها گروپ هاى اتنیکى دیگر ترکتبار که ذکر نام همه آنها ایجاب مطالعه دقیقتر را مینماید, سقوط کرد.
با فروپاشى شوروى در خرابه هاى آن پانزده دولت مستقل بنا گردیده و در داخل دولت فدراسیون روسیه نیز خلق هاى متعدد و مختلف اتنیکى به خودارادیت هاى واقعى اما نسبى نایل آمدند.
فضاى نوین که آزادى هاى جدى سیاسى را در قبال داشت, باعث گردید تا خلق هاى استبداد زده به خاطر احراز جایگاه مناسب در جامعه از هم پاشىده شوروى سابق متوجه خودشناسى و احیاى تاریخ و فرهنگ سرکوب شده خود گریدند.
اقوام ترکتبار این سرزمین به مثابه “سوپر اتنوس” که در گذشته گردانندگان تاریخ این مرز و بوم بوده با تدوىر کنگره ها, کنفرانس ها, جمعیت هاى فرهنگى و مجامع علمى مشغول تحقیقات٬ تجسس و بازپخش کردن داشته هاى خود هستند.
بنده بعداز مطالعه و مشاهده بعضى از نشرات ایشان به این علاقمند شدم که ترجمه و تفسیر برخى از مسائل به خاطر آگاهى هرچه بیشتر طرفداران تاریخ واقعى تورک ها بى فایده نخواهد بود. با وجودیکه بعضى از مطالب ناقص ویا تفاوت هایى با منابع دیگر دارد, ولى براى معلومات عمومى موثر خواهد بود.
در ابتدا مواد مورد نظر من مطلب منتشره ىوتوپ تحت نام (تارىخ بزرگ تورک ها) است.

درینجا نویسنده این مطلب٬ تورک ها را چنین تقسیم بندى میکند:

الف – قرلوق ها;
١- ازبیک ها,
٢- اویغور ها.

ب – قپچاق ها;
١- قزاق ها,
٢- قرقز ها,
٣- تاتار ها,
٤ – چوواش ها,
٥ – قریم ها (تاتار هاى قریم),
٦ – قره چایها,
٧ – قره قلپاق ها,
٨ – قریمچى ها,
٩ – توفه ها,
١٠ – هاکس ها (خاکس ها),
١١ – باشقرت ها,
١٢ – یاقوت ها,
١٣- قومق ها,
١٤ – ناگى ها (نوگى ها),
١٥ – بلکار ها (بلغار ها),
١٦ – المى ها (آلمى ها),
١٧ – تووه ها,
١٨- شور ها (شار ها),
١٩ – دولگان ها,

ج – اغوزها;
١ – تورک هاى عثمانى,
٢ – آذربایجانى ها,
٣ – تورکمن ها,
٤ – گاگاوزها,
٥ – قشقایى ها,
٦ – اوروم ها,
٧ – سالر ها.

این بود ترجمه آنچه که شما در تابلو مشاهده میکنید. اذعان نمایم که این یک ترجمه مسلکى به ارتباط نامهاى اقوام نیست و از دوستان مسلکى خواهشمندم که مرا از وجود نواقصات تبرئه نمایند.
ملاحظات من درین تقسیم بندى اینست که اولآ این تقسیم بندى ناقص است. زیرا که گروپ ها و شاخه های اقوام تورک به مراتب بیشتر از آن است. ثانیآ بعضى نقاط آن با منابع دیگر در تقابل قرار دارد, ثالثآ در تلفظ بعضى از نامها با اصل آن تفاوت هایى وجود دارد. دیگر اینکه به نظر بنده تاتارها در تقسیمبندى باید با اوزبیک ها در یک کتگورى بیاید. چونکه در امپراطورى “آلتن اورده” توخته میش خان, تاتار ها و اوزبیک ها از لحاظ قومى متفاوت نبودند. تاتار به معنى پیشقراول جنگ است که در آن زمان قسمتى از مردم تورک تحت قلمرو توخته میش خان به آن مسمى گردید و بخش دیگر همان مردم بعداز سقوط امپراطورى آلتن اورده توسط امیر تیمور, تحت قلمرو “اوزى بیگ خان” قرار گرفتند که آنرا اوزبیک نامیدند. “اوزى بیگ خان” و “جانى بیگ خان” دو تن از حکمروایان امپراطورى “آلتن اورده” بودند که در زمان حکمروائى اوزى بیگ خان امپراطورى آلتن اورده رونق یافت اما به دوران جانى بیگ خان, این امپراطورى به بحران مواجه شد.

به همه حال این معلومات ها که از طرف شخصیت هاى فرهنگى تورک زبان جامعه فدراسیون روسیه ویا دیگر دولت هاى تازه به استقلال رسیده تورکتبار انتشار مى یابد, حایز اهمیت زیاد بوده و براى احیاى خودشناسى تاریخى و فرهنگى خلق تورک نقش منقلب کننده را بازى میکند.

با احترام

ختم قسمت اول

ادامه دارد

داکتر همت فارىابى

امید ننوین گن آنجیغین سیکیم کوسکش سیهدیر بوردان تورکلرین آبریسین آپارما

فارس هیچ شخصیت علمی‌ ندارد، فارابی که یک دانشمند ترک است هیچ وقت فارس نبوده، ابو نصر محمد اوغلو ترخان اوغلو اوزلوق ( فارابی )باتی قایناقلاریندا «الفارابوس» آدی ایله آنیلان بؤیوک دوشونور «ابونصر محمد اوغلو ترخان اوغلو اوزلوق»، 870-جی ایلده بوگونکو قازاقیستانین گونئیینده یئرلشن «فاراب» شهرینده آنادان اولوب، 950-جی ایلده ایسه «شام»دا دونیایا گؤز یومموشدور. ایسلامدان اؤنجه تورکلرده «ترخان»، بؤیوک توپراق صاحیبلری، بؤیوک تاجیرلر، خان و اوردو باشچیلاری کیمی ایمتیازلی و سایقین کییشیلره وئریلن بیر عنوان اولوب، آیریجا اوغوزلاردا دمیرچی و (مهارت و باجاریغین گرکلی اولدوغو هرهانسی بیر) مسلک اوستاسی دئمکدیر؛ «اوزلوق» ایسه «اوز» (باجاریقلی، ماهیر، یاخشی و گؤزل) سؤزو ایله «لوق» اکیندن دوزلمیش و گؤزللیک، اوستالیق و حذاقت آنلامینا گلن تورکجه بیر سؤزجوکدور. گرک آنایوردو اولان تورکیستان، گرکسه آدی اعتیاری ایله، فارابی’نین تورک اولدوغونو آنلاماق چوخ دا زور اولماسا گرک. نئجه کیم ابن خلکان’ین سؤیله دییینه گؤره فارابی، تورک اولدوغو اوچون «الترکی» لقبی ایله ده مشهور اولموشدور.
اؤیرنیم حیاتینا فاراب دا باشلایان فارابی، باغداد’دا منطیق و فلسفه اوخویوب، حرران’دا «یوحننا بن حیلان» ایله بیرلیکده فلسفه آراشدیرمالاری یاپدیقدان سونرا، حلب حؤکمداری «سیف الدوله حمدانی»نین دربارینداکی بیلیم آداملارینا قاتیلدی. عربجه، فارسجا، لاتینجه، سوریانیجه و یونانجا کیمی یابانجی دیللری ده موکممل درجه ده بیلن فارابی، ایسلام فیلسوفلاری طرفیندن «موعللیم-ی ثانی» دئیه آنیلمیشدیر. (موعللیم- اوول ارسطو’نون لقبی اولموشدور.) بؤیوک ابن سینا’نین «ارسطو’نون مابعدالطبیعه کیتابینی 40 دفعه اوخودوغوم حالدا، نه دئمک ایسته دییینی آنلامامیشدیم، فارابی’نین «اغراض مابعدالطبیعه» آدلی کیتابینداکی آچیقلامالارینی اوخویونجا ارسطو’نون کیتابینی باشا دوشدوم و چوخ سئویندیم» سؤیله مه ­سی، فارابی’نین نه دنلی مؤحتشم بیر بیلگین و نه درجه ده بؤیوک بیر دوشونجه و بیلیم آدامی اولدوغونو آنلامامیزا یئترلیدیر دئیه دوشونورم.
فارابی، ایسلام تربیه سی ایله یئتیشمیش، ارسطو فلسفه سینی دریندن منیمسه میش و ارسطو منطیقینه دایالی اوسچو (عاغیلچی) بیر مئتافیزیک’ین تملینی آتمیش ان بؤیوک تورک-ایسلام دوشونورودور. اؤنجه­ لر تورکیستان’دا قاضیلیک یاپان فارابی، سونرالار بوتون یاشامینی فلسفه یه آدایاراق فلسفه، دین و بیلیمی باغداشدیرمایا و بونلارین آراسیندا اویوم ساغلامایا چالیشمیشدیر. او اوزدن ده چاغداش فیلسوفلار فارابی’نین «ایسلام فلسفه سینین یارادیجیسی اولدوغونا، بو فلسفه یه ذهنچیلییی گتیردییینه و منطیق یولو ایله مئتافیزیک’ه اولاشیب، ایسلام دینی ایله فلسفه آراسیندا سیخی بیر ایلیشکی قوردوغونا» اینانارلار.
فارابی فلسفه ایله بیرلیکده اخلاق، موسیقی، سییاست، پسیکولوژی، سوسیولوژی، ماتئماتیک (رییاضییات) و طیب کیمی بیلیم داللاریندا دا چالیشمیش و بو قونولاردا یوزدن آرتیق کیتاب یازمیشدیر. فارابی، هاوا تیتره شیملرینین (امواج صوتی)، دالغا اوزونلوغونا (طول موج) گؤره ده ییشدییینی کشف ائدیب و بو بولقو سایه سینده موسیقی آلتلرینین یاپیمیندا بیر دئوریم یاراتمیشدیر. او، گرچک بیر موسیقی اوستادی ایدی. قانون آدلی موسیقی آلتینین یاپیمی، روباب دئییلن چالغییا بوگونکو بیچیمینی وئررک گلیشدیرمه سی و بسته له دییی بیر چوخ موسیقی پارچاسی فارابی’نین موسیقی دونیاسینا باغیشلادیغی ده یرلی هدیه لردیر. الیمیزه یئتیشن کیتابلاریندان ایسه بعضیلرینین آدی بؤیله دیر:
1. کتاب الموسیقی الکبیر
2. کتاب فی الموسیقی
3. المدخل فی الموسیقی
4. علم الموسیقی
5. المدینه الفاضله
6. السیاسه المدینه
7. الجمع بین رأی الحکمین افلاطون و ارسطو
8. اغراض ارسطو فی کتاب مابعدالطبیعه
9. رساله فی معانی العقل
10. ما ینبغی ان تعلم قبل الفلسفه
11. فصول الحکم
12. رساله فی ماهیه العقل
13. تحصیل السعاده
14. اجوبه عن مسائل فلسفه
15. رساله فی اثبات المفارقات
16. رساله السیاسه
17. التعلیم الثانی و احصاء العلوم
و ...
فارابی، «ان بؤیوک اردم بیلیمدیر» دئیه­ رک بیلیمین اینسانلیق اوچون نه قدر ده­ یرلی و اؤنملی اولدوغونو گؤسترمک ایسته میش، اینسانین ده یرینی آنلاتماق ایسته دییی زامان ایسه «عالم بؤیوک اینساندیر، اینسان کیچیک عالمدیر» سؤیله یه رک، اینسان و عالم قاوراملارینی بیرلشدیرمیشدیر. فارابی’یه گؤره یاخشینی پیسدن آییران ساده جه بیلگیلی عاغیل اولدوغوندان، اخلاقین تملی ده بیلگی’دیر. فارابی’نین دوشونجه لری اؤلوموندن سونرا، یوزایللر بویونجا یاشامیش، کیتابلاری ایسه چئشیدلی دیللره چئویریله رک چوخ ساییدا دوشونورو ائتکیله میش و اینسانلیق و اویقارلیق تاریخینه بؤیوک ایزلر بوراخمیشدیر. او’نون میراثی هله ده دوشونجه و اخلاق دونیامیزا ایشیق توتمایا دوام ائدیر اینانجیندایام.

دیکشنری و دایرتلمعارف آکسفورد نیز فارابی را یک شخصیت ترک از ازبکستان معرفی می‌کند، آثری از فارس در تاریخ نیست، فارس برای پنهان کردن این واقعیت، به دروغ میگوید اعراب و مغول در حمله‌هایشان همه چیز فارس‌ها را نابود کردند تا اینگونه نبود یک اثر تاریخی توسط فارس را توجیه کنند، یکی‌ نیست بگوید گیرم که مغول و عرب همه چیز فارس را نابود کردند، پس چرا یک کوزهٔ دست ساز فارس، یک سکّهٔ دست ساز فارس از زیر زمین و در حفاریها به دست نمی‌‌آید؟ آیا اعراب و مغول زیر خاک را نیز نابود کردند؟ Al-Farabi (Muhammad Ibn-Muhammad Ibn-Tarkhan Ibn-Uzlagh Abu-Nasr Al-Farabi, or Alpharabius)

(870–950).The first great Turkic exponent of Islamic philosophy. Born in Farab, Sughd, now in Uzbekistan,

کوبیدن بر طبل اختلافات قومی و زبانی و گسترش نفرت میان ترک ها و فارس ها در اوغانستان کار احمقانه و بیهوده است. چون درد ترک و فارس و اقلیت های دیگر در اوغانستان درد مشترک، و آن ستم و استبداد قبیله گرایان است. گرچه قلم بدستان خام اندیش پس مانده های فاشیستان نژاد پرست ایران، چه ترک و چه فارس را اینجا و آنجا نشخوار میکنند، ولی شکاف های قومی و زبانی میان اقوام ترک زبان و فارس زبان در اوغانستان وجود نداشته است(کشمکش های گروهای جهادی سال 90 جدا)، مردمان ترک تبار و یا ترک زبان و فارس زبانها سالها در کنار هم برادروار زندگی کرده اند. ستم و بیعدالتی فاشیستان فارس بر ترک ها در ایران، ربط به فارس زبانان اوغانستان ندارد.

شخصیت های تاریخی و فرهنگی، شخصیت های زمانه خویش بوده اند.

به کامنت 3 دسمبر 13 به نام شورآب ، الله اکبر ، برفرق و روح روانت بزند تو ملای بیعمل جاهل متعصب نادان ،
البته کله خر را تو خورده ای ، دیگران را بی موجب توهین میکنی ، طرف سخن د ر این مقاله تورک تباران شمال یا
تورکستان افغانستان است ، روسیه سه صد سال د ر افغانستان نبوده ، اگرمنظورتو جاهل ، آسیای میانه باشد ، استقرار روسیه به نام اتحاد شوروی که به تعداد پا نزده مملکت دولتی تشکیل داده بودند به مدت هفتاد سال دوام کرد نه
سه صد سال ، تو جاهل ازبسکه منافق جاهل و متعصب بوی تعفن داربوده ای بوی تعفن خود ت ، کله و مغز خود ت
را گند یده و خراب ساخته ازبین بورده است ا زطرف د یگر شما را قا چاقبر ی حشیش و استعما ل تریا ک حشیش
ا ز آ د م گری و ا نسا نیت و مسلما نی بیرون رانده است .
شما آ با د ی ها و یا د گا ری ها و آ ثا ر تاریخی نوا ده های ا میر تیمور را د ر خرا سا ن و هندستا ن ا یرا ن و تورکستا ن کابل و جلال آ با د قند ها ر میبینید و د ر تا ریخ حقیقی د نیا میخوا نید یا میشنوید با زشما را بغض میگیرد
چه کرد ن چه گفتن چه نوشتن خو د را نمیدانید زمین و زما ن به شما تا ریک میگرد د مآ یوس میشوید کون تا ن میسوزد جا ن تا ن آ تش میگیرد عقل تا ن زایل میگرد د آنوقت نواده های ا میرتیمور را نا سزا میگویید توهین مینما یید.

نوت . کا منت 6 دسمبر ا ز من نیست .

چقدر شما ادم های عقده ای هستید حتی چشم ندارید ببینید که یک جا یک هم وطنتون یه ذره شاده فقط به جرم هزاره بودن اخرش باید زهرتون رو بریزید با این نظریات می دونی چرا افغانستان بدبخت ترین و بی چاره ترین کشور دنیا است به خاطر انگلیس و روسیه امریکا نیست به خاطر مردم مغرور و نژاد پرستشه که حاضر نیستند برای تغییر یک گام بردارند و اگه کسی سعی کنه که گامی برای تغییر برداره این جوری تحقیرش می کنن شماهای که خودتون رو اخر مسلمان می دانید اصلا تا حالا قران خوندید به خدا قسم و به قرانش قسم که خدا خودش تو قران سه بار ادم مسخره گر رو لعن کرده در حالی که نه ملحد لعن کرده ونه هیچ کس دیگه رو ولی شما عزیزان رو نعوذباالله با زبون خودش لعنت کرده پس باز مسخره کنید